تحقیق در مورد سنگ های رسوبی  

 تعداد صفحه 2

فایل WORD

دانلود فایل WORD :      

 سنگ های رسوبی  

نکته اصلی درباره سنگ های رسوبی این است که آنها زمانی رسوب -گل و لای، ماسه، گراول (قطعات سنگی با قطر بیش از دو میلی متر) و خاک رس- بوده اند و هنگامی که به سنگ تبدیل شدند هم خیلی تغییر نکردند. ویژگی های زیر به سنگ های رسوبی نسبت داده می شود:

-به طور کلی در لایه های مواد ماسه ای و یا رسی (استراتا) قرار گرفته اند.

-معمولا به رنگ رسوبند که قهوه ای روشن تا خاکستری روشن است.

-ممکن است نشانه های حیات و فعالیت های سطح زمین مانند فسیل ها، ردپاها، علایم شبیه به موج و غیره را حفظ کنند.

تعدادی از آشناترین سنگ های رسوبی مواد دانه ریزی دارند که در میان رسوبات آنها قرار گرفته اند. رسوبات بیشتر حاوی کانی های سطح زمین -کوارتز و رس- هستند که در نتیجه تجزیه فیزیکی و تغییر شیمیایی سنگ ها ایجاد شده اند. این کانی ها به وسیله آب یا باد حمل می شوند و در مکان های مختلف به جا گذاشته می شوند. همچنین رسوبات ممکن است نه فقط حاوی دانه های کانی خالص بلکه حاوی قطعه سنگ ها، صدف ها و اشیای دیگر هم باشند. زمین شناسان کلمه تخریبی (clasts) را برای همه انواع ذرات گفته شده به کار می برند و سنگ های ساخته شده از مواد تخریبی هم سنگ های رسوبی تخریبی نامیده می شوند.

اما رسوبات تخریبی جهان به کجا می روند؟ رودخانه ها، ماسه و گل و لای را در دریاها، به جا می گذارند. ماسه از کوارتز و گل رس از کانی های رسی ساخته شده است. همان طور که این رسوبات به طور پیوسته در طول دوره های زمین شناسی دفن می شوند، با هم تحت فشار و حرارت کم -نه خیلی بیشتر از 100 درجه سانتی گراد- قرار می گیرند و به هم می پیوندند و توده می شوند. سپس رسوبات به هم می چسبند و سنگ می شوند. ماسه، سنگ ماسه می شود و خاک رس، شیل می شود. اگر گراول یا سنگریزه ها بخشی از رسوبات را تشکیل دهند، سنگی که تشکیل می شود کنگلومرا است. اگر سنگ تجزیه شود و دوباره به هم بچسبد برشbreccia) ) نامیده می شود.

شایان ذکر است که برخی از سنگ ها از گروه مواد آتشفشانی تشکیل می شوند ولی در واقع رسوبی هستند. توف، خاکستری است که در فوران های آتشفشانی از هوا افتاده و محکم شده و به همان اندازه که سنگ رس دریایی رسوبی است، توف هم رسوبی است.

نوع دیگری از رسوبات در دریا و هنگامی که موجودات زنده میکروسکوپی –پلانکتون ها- پوسته هایی از جنس کربنات کلسیم حل نشده یا سیلیس می ریزند به وجود می آیند. پلانکتون های مرده به طور پیوسته پوسته هایی به اندازه گردوغبار را به بستر دریا می ریزند که این پوسته ها جمع می شوند و به صورت لایه های ضخیمی در می آیند. این مواد به دو نوع سنگ تبدیل می شوند، سنگ آهک (کربنات) و چرت (سیلیس). این سنگ ها، سنگ های رسوبی آلی نامیده می شوند، اگر چه در تعریفی که شیمی دان ها از مواد آلی ارایه می دهند نمی گنجند.

نوع دیگر اشکال رسوبی جایی تشکیل می شوند که مواد گیاهی مرده، لایه های ضخیمی درست می کنند. این مواد وقتی اندکی تراکم پیدا می کنند، تورب (پیت: peat) می شوند. پس از دفن بسیار طولانی تر و در جاهای عمیق تر نیز به ذغال سنگ تبدیل می شوند. ذغال سنگ و تورب هم از نظر زمین شناسی و هم از نظر شیمیایی هر دو آلی هستند.

اگر چه ذغال سنگ نارس یا تورب در بخش هایی از جهان امروزی هم در حال تشکیل شدن هستند، اما بسترهای بزرگ ذغال سنگی که ما امرزوه استخراج می کنیم در طول قرون گذشته و در مرداب های عظیمی شکل گرفته اند. امروزه هیچ مرداب زغال سنگی وجود ندارد چراکه شرایط کنونی به گونه ای نیست که آنها به وجود بیایند. برای این که این مرداب ها تشکیل شوند لازم است سطح دریا بسیار بالاتر از سطح کنونی باشد. در بیشتر دوره های زمین شناسی، سطح دریاها صدها متر بالاتر از سطح امروزی بوده و بسیاری از قاره ها دریاهای کم عمقی بوده اند. به همین دلیل است که ما ماسه سنگ، سنگ آهک، شیل و ذغال سنگ را در نقاطی از قاره ها پیدا می کنیم. (زمانی که خشکی ها بالا می آیند، سنگ های رسوبی هم بیرون می زنند). بروز این وضعیت حول مرزهای صفحات لیتوسفری زمین معمول است.

همان دریاهای باستانی وقتی کم عمق می شوند، گاهی اوقات اجازه می دهند نواحی بزرگی از آنها جدا شوند و شروع به خشک شدن کنند. در این حالت، هنگامی که غلظت آب دریا افزایش می یابد، کانی ها شروع به بیرون آمدن از حالت محلول می کنند (رسوب می کنند)، این رسوب شدن با کلسیت، سپس گچ و آن گاه نمک طعام شروع می شود. نتیجه تشکیل سنگ هایی است که از آنها تشکیل می شوند و به ترتیب عبارتند از سنگ آهک، سنگ گچ و سنگ نمک. این سنگ ها که به نام توالی تبخیری شناخته می شوند، بخشی از دسته رسوبی ها هستند.

در برخی از موارد چرت (chert) هم می تواند به وسیله بارش تشکیل شود. این اتفاق معمولاً در زیر سطح رسوب و جایی رخ می دهد که در آن مایعات مختلف می توانند به گردش در آیند و از نظر شیمیایی واکنش نشان دهند.

همه انواع سنگ های رسوبی در طول اقامتشان در زیر زمین می توانند در معرض تغییرات بیشتری قرار بگیرند. ممکن است مایعات به آنها نفوذ کنند و شیمی آنها را تغییر دهند؛ دماهای پایین و فشار متوسط ممکن است بعضی از مواد معدنی را به مواد معدنی دیگر تغییر دهد. این فرایندها که ملایم است و سنگ ها را تغییر شکل نمی دهد، دیاژنز نامیده می شود. دیانژ نقطه مقابل دگرگونی است. اگر چه مرز خوب تعریف شده ای بین این دو وجود ندارد.

مهم ترین انواع دیاژنزها در تشکیل کانی دولومیت در سنگ آهک، شکل گیری نفت و درجات بالاتر زغال سنگ و شکل گیری بسیاری از انواع کان تن ها (ore bodies) دخیلند. کانی صنعتی مهم زئولیت نیز به وسیله فرایندهای دیاژنتیکی تشکیل می شود.

هر نوع سنگ رسوبی ای داستانی برای خود دارد. زیبایی سنگ های رسوبی در این است که لایه های آنها پر از سرنخ هایی درباره گذشته زمین است. این سرنخ ها می توانند فسیل ها باشند یا علایم به جا مانده از جریان های آب، جاپای گل و لای و یا ویژگی های ظریف تری که در زیر میکروسکوپ و یا در آزمایشگاه دیده می شوند.

از این سرنخ ها ما می فهمیم که بیشتر سنگ های رسوبی منشأ دریایی دارند. آنها معمولاً هم در دریاهای کم عمق تشکیل می شوند. اما بعضی از سنگ های رسوبی روی خشکی ها تشکیل شده اند که عبارتند از سنگ های تخریبی که در کف دریاچه های بزرگ آب شیرین تشکیل می شوند و یا به دلیل تجمع ماسه های بیابانی شکل می گیرند. همچنین سنگ های آلی ای که در مرداب های ذغال سنگ نارس (پیت) و یا بستر دریاچه ها و یا در نتیجه تبخیر در پلایا (نمکزار) تشکیل می شوند. اینها سنگ های رسوبی قاره ای، خاک زاد (terrigenous) یا شکل گرفته در خشکی نامیده می شوند.

سنگ های رسوبی از لحاظ تاریخ زمین شناسی غنی محسوب می شوند. البته سنگ های آذرین و دگرگونی نیز داستان هایی دارند، اما آنها مربوط به اعماق زمینند و نیاز به کار فشرده ای است تا داستانشان کشف شود. بنابراین در سنگ های رسوبی سرراست تر می توان فهمید جهان گذشته ما شبیه به چه بوده.

منبع:

http://geology.about.com/cs/basics_roxmin/a/aa011804b.htm